Wet zorg en dwang, publicatie Wzd-analyse
De Wet zorg en dwang (Wzd) is vanaf 1 januari 2020 een feit. De wet gaat uit van het principe ‘Nee, tenzij’. De zorg voor mensen met dementie en mensen met een verstandelijke beperking moet zoveel mogelijk op vrijwillige basis plaatsvinden, tenzij het niet anders kan.
Vanaf 2019 is met verschillende mensen binnen de organisatie gewerkt aan de voorbereiding en implementatie van de Wet zorg en dwang. In eerdere kwaliteitsverslagen staat beschreven wat er de afgelopen jaren is bereikt. Zo zijn onder andere zorgverantwoordelijken en medewerkers geschoold, zijn taken en verantwoordelijkheden van Wzd-functionarissen beschreven en zijn de Wzd-functionarissen formeel benoemd. Ook is er een Wzd-bureau opgericht.
Wat is er onder andere bereikt in 2025?
We merken dat er in de organisatie een groeiende bewustwording en kennis is op het gebied van de Wzd. Zo blijkt uit audits dat de maatregelen beter worden geregistreerd en dat er aandacht is voor afbouw. In 2025 is de rol van zorgverantwoordelijke binnen de gehandicaptenzorg en jeugdzorg overgegaan van manager naar de coördinator zorg. Alle coördinatoren zorg zijn geschoold in de Wzd. Dit geldt ook voor de regiebehandelaren.
Om de administratieve lasten voor medewerkers te verlagen zijn we in 2025 gestopt met de registratie van vrijwillige zorg. Er is een dashboard met alle data over onvrijwillige zorg. Dit dashboard helpt ons om te sturen op ingezette onvrijwillige zorg, zowel op locatie- als organisatieniveau. Ook kunnen we met behulp van het dashboard eenvoudiger overzichten aanleveren bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).
Binnen de jeugdzorg van Alliade is veel aandacht geweest voor de Wzd. Het proces is voor jeugdigen beter in kaart gebracht en de registraties zijn op orde gebracht. Het Wzd-bureau is zichtbaarder geworden voor locaties. Dit komt omdat de Wzdfunctionarissen een bijdrage hebben geleverd aan de scholingen. De afstemming tussen locaties en de Wzd-functionarissen is hiermee verbeterd.
Het Wzd-bureau is een in- en extern aanspreekpunt als het gaat om onvrijwillige zorg. Het Wzd-bureau en de daaraan gekoppelde Wzdfunctionarissen zijn onder andere verantwoordelijk voor het actueel houden van de Wzd-processen, dienen als vraagbaak voor Wzd (gerelateerde) onderwerpen en zijn verantwoordelijk voor de borging van de kwaliteit van het proces en de uitvoering van de Wzd organisatie breed.
Richting borging werken we toe naar het inrichten van een procesteam, deze zal dan de beleidsmatige taken oppakken. Het wzd-bureau zal zich dan meer richten op de inhoudelijke taken, maar met goede afstemming tussen beide partijen.
Wat verdient nog aandacht?
De Wzd is complex. Blijvende aandacht voor het onderwerp is dan ook van belang. Medio 2026 wordt het project afgerond en overgedragen aan het procesteam. Vanuit het procesteam zal het onderwerp vervolgens onder de aandacht worden gebracht.
Wat zijn de doelen voor 2026?
Het project zit in de afrondende fase, er wordt dus druk gewerkt aan de borging van het proces. Er worden werkprocessen opgesteld, de bestaande processen en beleidsdocumenten worden herzien en waar nodig bijgewerkt.
Analyse Wet zorg en dwang
Voor 1 juli 2026 leveren wij een analyse onvrijwillige zorg aan bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Dit is een algemene analyse op de toepassing van onvrijwillige zorg in 2025. De analyse wordt na 1 juli 2026 als bijlage toegevoegd aan ons digitale kwaliteitsverslag: Kwaliteit en veiligheid.
Twee keer per jaar leveren we ook digitaal een overzicht aan bij de IGJ met data op locatie- en persoonsniveau (anoniem) over de uitgevoerde onvrijwillige zorg over een bepaalde periode. Deze data gebruikt de inspectie voor het toezicht op locatie- en organisatieniveau. Ook gebruikt de inspectie deze data om inzicht te krijgen op de ont wikkelingen rondom onvrijwillige zorg per zorgsector of regio.